ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2012

   

 H Εμανουέλλα 

δεν μένει πια εδώ…

Η Εμμανουέλλα δεν μένει πια εδώ, έφυγε για πάντα στο δικό της παράδεισο. Ο Φιντέλ Κάστρο, σε βαθιά γηρατειά ετοιμάζεται –λένε όσες πληροφορίες διαρρέουν- να περάσει κι’ αυτός στην  αρμοδιότητα της ιστορίας. Ένα προς ένα τα σύμβολα μιας άλλης εποχής ολοκληρώνουν, άλλος πρόωρα, άλλος στην ώρα του, το βιολογικό τους κύκλο και μας αφήνουν μόνους.  Σε λίγο θα γιορτάσουμε  την 28^η Οκτωβρίου και έκανα τη μάλλον μελαγχολική σκέψη ότι, από αυτήν την ηρωική γενιά, ελάχιστοι «αυτόπτες μάρτυρες» έχουν πια απομείνει. Τα παλικαράκια των 20 χρόνων κοντεύουν ήδη τα 92 τους και δεν βρίσκεις πολλούς σ’ αυτήν την ηλικία.

Η εποχή δεν γεννά πια σύμβολα και θρύλους. Ακριβέστερα,  δεν γεννά ιδεολογίες και οράματα μέσα από τα οποία θα αναδυθούν οι θρύλοι, τα πρόσωπα δηλαδή που θα τα εκφράσουν. Αν ο φαντάρος του ’40 έγινε σύμβολο αντίστασης απέναντι στο φασισμό, και ο Κάστρο με τον Τσε σύμβολα κατά του ιμπεριαλισμού των ΗΠΑ που κάποτε απειλούσε λαούς, σήμερα πού να βρουν  έδαφος οι μυθοποιήσεις αυτού του είδους;  Πού να βρεις ηγέτες να σηκώσουν ανάστημα απέναντι στη μάστιγα της εποχής, αυτήν την αδυσώπητη οικονομική κρίση που κατεδαφίζει χώρες και διαλύει κοινωνίες και ανθρώπινες ζωές; Εδώ έρχεται η Μέρκελ, η ισχυρότερη, υποτίθεται, ηγέτης της Ευρώπης και στις συζητήσεις της με τον Σαμαρά ασχολείται με το αν θα κοπεί το τριαντάρι των συνταξιούχων του ΟΓΑ και με τις 89 προαπαιτούμενες δράσεις για την εκταμίευση της δόσης. Και η ελληνική δημοσιογραφία, αντί να επισημάνει τη θλιβερή αυτή εικόνα μιας ηγέτη που δεν αίρεται στο ύψος των πραγματικών ζητημάτων του καιρού της (και δεν είναι η μόνη)  δηλώνει… εντυπωσιασμένη για το πόσο ενημερωμένη εμφανίστηκε η καγκελάριος γύρω από τα ελληνικά θέματα! Ενημερωμένος, για τα χρέη των πελατών του ήταν, χάρη στα τεφτέρια του, και ο μπακάλης της γειτονιάς μου, αλλά ποτέ δεν έγινε ηγέτης.

                                                                *  *  *

Η ιστορία βρίσκεται σε κενό αέρος. Κοντεύει να γίνει θρύλος της εποχής μας ο μεγαλοχρηματιστής Τζορτζ Σόρος! Μιλούν όλοι με δέος γι’ αυτόν τον  … αόρατο ποδηγέτη του άμορφου τέρατος που από αμηχανία προσδιορισμού ονομάσαμε «αγορές». Ελλείψει προσωπικοτήτων κατάντησαν να δώσουν το φετινό Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης στην Ε.Ε. Ένα βραβείο που πρωτοπήρε ο Ερρίκος Ντυνάν για την ίδρυση του Ερυθρού Σταυρού και που κατέκτησαν τεράστιες προσωπικότητες σαν τον Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ και τον Νέλσον Μαντέλα, θα το παραλάβουν τώρα άχρωμοι εκπρόσωποι της βρυξελλιώτικης γραφειοκρατίας σαν τον Ρομπάι, τον Μπαρόζο και τον Σουλτς.

Την περασμένη Πέμπτη το πρωί, τη μέρα της μεγάλης απεργίας περνούσα από την πλατεία Ταχυδρομείου. Ήταν νωρίς και ήταν ακόμη άδεια. Οι διοργανωτές της συγκέντρωσης δοκίμαζαν τα μεγάφωνα. Τα ίδια πολυκαιρισμένα συνθήματα, τα ίδια ξεφτισμένα πανό, τα ίδια «επαναστατικά» τραγούδια. Για άλλη μια φορά επιστρατεύτηκε  ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου που τραγουδούσε τον … κλασσικό Μάνο Λοϊζο:

«Ο Πέτρος, ο Γιόχαν και ο Χανς σε φάμπρικα δούλευαν φτιάχνοντας τανκς»

Έλεος είπα μέσα μου. Όχι άλλο Πέτρο, όχι άλλο Γιόχαν, όχι άλλο Χανς. Τα άκουγα κάποτε και μου σηκωνότανε η τρίχα από συγκίνηση. Μας συνόδευαν στις φοιτητικές πορείες του ’80, τα τραγουδούσαμε οι φοιτητοπαρέες στην παραλία της Θεσσαλονίκης. Μα μεγαλώσαμε και δεν τα αντέχουμε πια. Ίσως γιατί μας θυμίζουν κι’ αυτά την ιδεολογική φτώχεια μιας εποχής που δανείζεται ακόμη τα τραγούδια και τα συνθήματα από το παρελθόν.

Δεν έμεινα στη συγκέντρωση. Ένιωσα ότι δεν έχω πια ιδεολογία για να παλέψω. Είμαι ένας τυπικός εκπρόσωπος μιας γενιάς που δεν της έδωσαν ποτέ όραμα. Ένας οργισμένος, αλλά φοβισμένος – και γι’ αυτό θλιβερός - μισθωτός που κάθομαι στην τηλεόραση και περιμένω τον κ. Υπουργό να μου ανακοινώσει πόσα ακόμη θα μου περικόψει, τοις Τροϊκανοίς ρήμασι πειθόμενος, από τον ήδη περικομμένο μισθό μου. Και λέω, τι να κάνουμε, ας είναι κι’ έτσι. Ας είναι έστω κι’ αυτά τα λίγα.

                                                                                                *  *  *

Γι’ αυτό ξαναγυρίζω στην Εμμανουέλλα. Τουλάχιστον αυτή μας είχε δώσει κάποτε ένα μικρό όραμα προσωπικής ελευθερίας. Την πρώτη ταινία της δεν την είδα παρά πολύ αργότερα αφού, όταν πρωτοπαίχτηκε, ήταν «ακατάλληλη για ανηλίκους και δεν μας έβαζαν τότε  στα σινεμά.  Αλλά το ένιωθες, μέσα από τις συζητήσεις της εποχής ότι μέσα από αυτό το σύμβολο του ερωτισμού είχε τεθεί η συζήτηση περί της απελευθέρωσης του έρωτα, για να ακριβολογούμε της ερωτικής επιθυμίας. Μεγάλη υπόθεση για την πουριτανική ακόμη ελληνική κοινωνία της μεταπολίτευσης, όπου ο έρωτας περνούσε μέσα από τις συμπληγάδες των ενοχών. Όπου τα κορίτσια έπρεπε να «ερωτευθούν» με αποκλειστικό στόχο «να βρουν γαμπρό» και να «αποκατασταθούν» θέτοντας σε δεύτερο βαθμό την ερωτική επιθυμία. Και όπου τα αγόρια «άδειαζαν» τους εφηβικούς χυμούς τους στα «σπίτια με τα κόκκινα φανάρια, δέσμια της   επαναλαμβανόμενης γονεϊκής προτροπής  να έχουν «τα μάτια τους τέσσερα» για να μην τα «τυλίξουν».

Η Εμμανουέλλα έθεσε άθελά της ένα τέλος στην υποκρισία των σχέσεων μεταξύ ανδρών και γυναικών, έβαλε την κοινωνία να συζητήσει για τα όρια της πραγματικής ελευθερίας στον έρωτα. Συνέβαλε  έτσι σε μια ακόμη μικρή επανάσταση από τις πολλές που κάναμε με τη Μεταπολίτευση.

Μα χάθηκε κι’ αυτή. Σήμερα, μερικές δεκαετίες αργότερα, ο έρωτας στο δυτικό κόσμο εκφυλλίστηκε κι’ αυτός όπως πολλά ακόμη στοιχεία της ζωής. Έγινε προϊόν προς κατανάλωση, έγινε πορνεία, και πωλείται άφθονα στο Διαδίκτυο από άγνωστα πολυεθνικά κυκλώματα που θησαυρίζουν. Έγινε βίαιος, εφήμερος, σκληρός και έφερε αρρώστιες θανατηφόρες όπως το AIDS.

«Οι αναμνήσεις κάνουν κακό. Ιδίως οι όμορφες», έχει πει ο αμερικανός συγγραφέας Harian Coben. Σε έναν κόσμο ρευστό σαν κινούμενη άμμο, χωρίς  σταθερότητες και βεβαιότητες, δυστυχώς αναγκαζόμαστε να μένουμε ακόμη και να νοσταλγούμε το ιδεολογικό υλικό και τα πρόσωπα που παρήγαγαν άλλες εποχές. Και είναι αυτό μια από τις μεγάλες αποτυχίες μας…

ΑΛΕΞΗΣ ΚΑΛΕΣΗΣ

alexiskalesis@yahoo.gr